Ticaret Meslek Liseliler
Yıllık Plan Günlük Plan Yazılı Soruları Sunular Alanlar F Klavye Kurs İletişim

DOKÜMANLAR

dokumanlar YILLIK PLAN

dokumanlar GÜNLÜK PLAN

dokumanlar YAZILI SORULARI

dokumanlar SUNULAR

dokumanlar STAJ BELGELERİ

dokumanlar REHBERLİK

dokumanlar YÖNETMELİKLER

dokumanlar BELİRLİ GÜN VE HAFTALAR

dokumanlar EĞİTSEL KULÜPLER

dokumanlar MODÜLLER

     ALANLAR

MUHASEBE 

noktaBÜRO YÖNETİMİ VE SEKRETERLİK

PAZARLAMA VE PERAKENDECİLİK

noktaBİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ

noktaULAŞTIRMA

noktaELEKTRİK ELEKTRONİK

f klavye test

 

KİTAPLAR
    noktaMUHASEBE
    noktaBİLGİSAYAR
    noktaKPSS
    noktaMESLEKİ

WEB TASARIMI
    noktaWEB SİTESİ YAPIMI
    noktaWEBMASTER
    noktaSAYAÇ
    noktaHTML KODLARI

LİNKLER
   
noktaFAYDALI LİNKLER
   noktaDOST SİTELER
   noktaEĞİTİM SİTELERİ

EĞLENCE
    noktaSOHBET
    noktaMÜZİK
    noktaOYUN
    noktaVİDEO    
 

KURSLAR DERSHANELER

 

 

Muhasebe Nedir?  Muhasebeci Kimdir   Muhasebe Bilgisi  Muhasebe Terimleri Sözlüğü 
Muhasebe  Bilgisi - Muhasebe Bilgisi 1 -  Muhasebe Bilgisi 2   -  Muhasebe Bilgisi 3   -  Muhasebe Bilgisi 4  - Muhasebe Bilgisi 5

FATURA ÇEŞİTLERİ

Kullanma yerleri ve düzenleme şekillerine göre faturalar 7 çeşittir. Bunlar;

1-   Bayağı (Adi) Fatura:  Satıcıların peşin alışverişler için düzenledikleri faturadır,

2-   Gönderme Faturası: Satıcıların başka şehirlerdeki müşterilerine sipariş mektubu üzerine mal ile birlikte gönderdikleri faturadır,

3-   Orijinal Fatura: Uluslar arası ticarette kullanılan mal ve hizmet satışları için kullanılan ilgili ülkenin konsolosluğuna onaylatılan faturadır.      

4-   Genel Fatura: Satıcılar tarafından ödenecek miktarları topluca gösteren faturaların düzenlenerek alıcılara gönderdikleri faturalardır.

5-   Geçici Fatura:  Tahmini olarak düzenlenen fiyat ve malın özelliklerine ait hususların alıcıya teklif mahiyetinde düzenlenen faturalardır.

6-   Komisyoncu Alış Faturası: Ticarette komisyoncuların alıcıları adına aldıkları mallar için düzenledikleri faturadır.

7-   Komisyoncu Satış Faturası: Komisyoncuların satıcılar hesabına sattıkları mal ve hizmetler için düzenlenen faturadır. 

           FATURA YERİNE KULLANILAN BELGELER

                      Vergi Usul Kanununun 233. Maddesi 1. ve 2. sınıf tüccarlar ile defter tutmak zorunda olan çiftçilerin fatura vermek zorunda olmadıklarını, satışları ve yaptıkları işlerin bedellerini perakende satış belgesi ile belgeleyeceklerini belirtir.Bu belgeler;

1-   Perakende satış fişleri,

2-   Makineli (yazar kasa fişi) kasaların kayıt ruloları,

3-   Giriş ve yolcu taşıma biletleri.

Perakende satış fişi, yazar kasa fişi ve yolcu taşımı biletlerinde, işletme ve mükellefin adı, düzenleme tarihi, ve alınan para miktarı gösterilir. Sıra numarasına göre 2 nüsha olarak düzenlenir.

GİDER PUSULASI

                  Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ile defter tutmak zorunda olan serbest meslek erbabı ve çiftçilerin düzenledikleri belgelerdir. Bu kişiler;

1-   Kazançları götürü usulde tespit edilen tüccara,

2-   Kazançları serbest şekilde tespit edilen serbest meslek erbabına,

3-   Vergiden muaf esnafa,

          Bir iş yaptırdıklarında veya ondan bir mal aldığında 2 nüsha gider pusulası düzenlerler. İşi yapan veya malı satan kişiye imzalatırlar. Gider pusulası yukarıdaki maddelerde yazılan kişilerden alındığında fatura yerine geçer.

GİDER PUSULASININ DÜZENLENMESİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR

1-   Gider pusulasında, işin adı, cinsi, adedi, miktarı, fiyatı, tutarı, toplamı, tevkif edilen verginin net miktarı, işi/malı satan ve alanın adı soyadı, adres, varsa vergi dairesi, hesap numarası, pusulanını seri ve sıra no. su ve düzenleme tarihi bulunur.

2-   Maliye Bakanlığı ile anlaşmalı matbaalara bastırılır, notere tasdik ettirilir.

3-   Gider pusulası en az iki nüsha düzenlenir.Yukarıdaki bilgileri eksik olan gider pusulası hiç düzenlenmemiş sayılır,

4-   İki nüsha düzenlenen gider pusulasının 1. örneği işi yan veya palı satanda kalır 2. si ise düzenleyen tarafından saklanır.

MÜSTAHSİL MAKBUZU

            Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ile defter tutmak zorunda olan çiftçiler, götürü usule tabi veya vergiden muaf çiftçilerden mal satın aldıklarında, ödeme sırasında iki nüsha müstahsil makbuzu düzenler, Tacir makbuzlardan birini malı satan çiftçiye verir, diğerini de çiftçiye imzalatarak, kendisi saklar. Müstahsil makbuzunu tüccar veya çiftçi adına hareket eden de imzalayabilir. Müstahsil okur yazar değilse şahsi mühür veya parmak mühürü kullanabilir. Müstahsil Makbuzunda;

1-   Makbuzun düzenleme tarihi,

2-   Alıcının adı soyadı, unvanı ve adresi,

3-   Satıcının adı soyadı, ve ikametgah adresi,

4-   Satın alınan malın cinsi, miktarı, ve bedeli,

5-   Stopaj ve fon miktarı bulunur.

SENETLER

            Günümüzde bütün alışverişlerin peşin olarak yapılması mümkün değildir. Bu durumda ticaret yapan kişiler değişik ödeme araçları bulmuşlardır. Bu amaçla, eresiye, taksitli, vadeli alım/satım  yapabilmek için senetler kullanılmaktadır. Senetler Türk Ticaret Kanunun 557. maddesinde değerli kağıt niteliğinde gösterilmiş olup, çeşitleri şöyledir.

         1-  Bono (Emre Yazılı Senet)

        2-  Poliçe,

        3-  Çek.

            1-  Bono (Emre Yazılı Senet): Borçlu tarafından alacaklıya hitaben belli bir tarihte  alacaklısına  veya onun emrine kayıtsız şartsız ödenecek miktarı gösteren taahhüt senedine denir.

          Bonolar genellikle tacir tarafından matbu olarak hazırlanır, borçluya ve onun kefillerine birlikte imza ettirilir. Ticari hayatta en çok kullanılan senet şeklidir. Bonoda en iki kişi bulunur, Bunlardan 1. keşideci (borçlu) diğeri alacaklı(lehtar) dır. Kefil varsa, kefillerde imzaladıkları bonodaki miktardan borçlu gibi sorumludur.

                  Bonoda Bulunan Bilgiler 

A  Bono veya emre yazılı senet kelimesi,

B  Vade veya ödeme tarihi,

C  Kime veya kimin emrine ödenecek ise adı soyadı,

D  Ödenecek miktar ve ödeme yeri,

E  Senedin düzenlendiği yer ve tarih, (gösterilmemişse borçlunun isminin yanındaki

    yer ve tarih geçerlidir.)

F  Senedi düzenleyenin adı soyadı imzası,

G  Senedin miktarına göre damga pulu.

           2-  Poliçe: Alacaklının (keşideci) alacağının tamamını veya bir miktarını belirli bir tarihte üçüncü bir şahsa (lehdar) veya onun göstereceği bir kimseye ödemesi için borçluya (muhatap) hitaben yazdığı ödeme emridir.Poliçede vade belirtilmemişse görüldüğünde ödenir. Alacaklı poliçeyi muhataba hitaben düzenlediğinden poliçe ödeme gününden önce muhataba gösterilmelidir. Muhatap poliçeyi kabul edip etmemekte serbesttir. Kabul ediyorsa kabulümdür deyimini yazar sadece imza da kabul anlamına gelir.

              Örnek: Ahmet’in Hasan’a 1500 YTL. borcu vardır. Hasan Ahmet’ten alacağı 1500 YTL. den 1000 YTL. yi Kemal’e ödemesi için Ahmet’e bir ödeme emri yazarsa bu ödeme emrinin adı poliçedir.

               Senet Cirosu:

            Bir senet üzerindeki hakkın “senede bağlı hakkın” senedin arkasının imza edilerek başkasına devredilmesi işlemine ciro işlemi denir. Bu suretle senet üzerindeki alacak hakkı devredilmiş olur. Ciro yazılı yapılır. Hakkını devreden kimseye “ciranta” denir. Ciro tarihi yazılmayabilir , yazılırsa senet zinciri daha kolay tespit edilir.  Adresi yazılırsa cirantaya daha kolay ulaşılabilir.   

                        Ciro çeşitleri:

              3 çeşit ciro vardır. Bunlar;

             a) Tam Ciro; Lehine ciro yapılan kişinin adı soyadı yapılmışsa buna tam ciro denir. Örnek: “Senette yazılı 1000 YTL.yi  Bay Ali Kaya’ya ödeyiniz”- Diyarbakır-03.25.2005 gibi.

             b) Beyaz (açık) ciro:Lehine ciro yapılan kimsenin (hamil) adı belirtilmeden, sadece cirantanın imzasından ibaret ise ya da sadece ödeyiniz” deyimi yazılmış ve imzalanmışsa buna beyaz ciro denir.

             c) Hamiline ciro: Bir ciroda “hamiline” deyimi varsa hamiline cirodur. Beyaz ciro hükmündedir.    

           3-  Çek: Bir alacağın tamamının veya bir kısmının kendisine veya başkası adına hemen ödenebilmesi için alacaklı için düzenlenen belgeye çek denir. Çekler bir ödeme aracıdır. Ülkemizde çeker bankaya ait olarak hazırlanır ve banka tarafından ödenir. Bu nedenle bankalar müşterilerine bir çek defteri verirler.          

                Çekin özellikleri;

            Çek üzerinde: Çek kelimesi, Ödemeyi yapacak bankanın adı, Ödenecek para miktarı, Para ödenecek kişinin adı soyadı (hamiline çekte yazılmaz) Ödemenin yapılacağı yer, Çekin düzenlendiği tarih ve yer, Çeki düzenleyenin adı soyadı ve imzası bulunur.

                Çek Çeşitleri

1-   Ada yazılı çek,

2-   Hamiline Yazılı Çek,

3-   Çizgili çek.

         Ada yazılı çekte kimin ismi yazılı ise çekte yazılı miktar ona ödenir.

Hamiline çekte isim yazılmaz “hamiline ödeyiniz” ibaresi vardır. Bu nedenle çek kimde ise ödeme ona yapılır hamiline çeklerin bu nedenle çalınma,  kaybolma riski vardır.

        Çizgili çek, hesaptan hesaba para aktarılmasında kullanılır. Çekin üzerinde çift çizgi vardır. İki çizgi arasına banka adı yazılır, herkese ödenmez bu nedenle kaybolması çok önemli değildir. Çizgiler arasına para olarak ödenmeyecek, hesaba geçilmeyecek gibi cümleler yazılabilir. Genel çizgili çeklerde banka adı yazılır. Özel çizgili çeklerde parayı alacak olan bankanın ismi bulunur. 

BORDROLAR

         Bordro: Bir hesabın ayrıntılarını gösterebilmek için düzenlenen cetvele bordro denir. Bordrolar 2 ye ayrılır. Bunlar 1 – Ücret bordroları, 2- Maaş bordrolarıdır.

         1-  Ücret Bordroları:  İşveren tarafından her ay ödenen ücretler için düzenlenen ve ücretin dökümünü ayrıntılı olarak gösteren cetvellerdir. İşverenler her ay ödedikleri ücretler için bordro düzenlemek zorundadır. Ancak gelir vergisinden muaf ücretlerle götürü usulde vergiye tabi hizmet erbabına yapılan ücret ödemeleri için bordro düzenlenmeyebilir.

         Ücret bordrosunda aşağıdaki bilgiler bulunmalıdır.

a)   Hizmet erbabının adı soyadı, ücretin alındığına dair imzası veya mühürü, (ücretin ödenmesi için makbuz düzenlenmişse mühür veya imzaya gerek yoktur)

b)   Varsa vergi karnesinin tarih ve numarası

c)   Birim ücreti (aylık, haftalık, günlük, saat veya parça başı)

d)   Çalışma süresi veya ücretin ilgili olduğu süre,

e)   Ücret üzerinden hesaplanan kesintilerin (vergi) tutarı,

f)    SSK. İşçi payı sütunu

Ücret Bordrosuna Örnek Uygulama

1-   Brüt ücret (varsa fazla çalışma) üzerinden %14 SSK. Prim payı kesilir.Prim toplamının bulunuşunda iş kazaları ve meslek hastalıkları primi: işyeri tehlike sınıfı bulunur, rakam 2 ye bölünüp 1 eklenince çıkan rakam prim rakamıdır İş yeri tehlike sınıfları 1 ile 12 arasında değişir, çizelgeden bulunur. Örnek: tehlike sınıfı 2 olan bir meslek 2/2= 1+1 = 2, iş kazaları primidir.         

2-   Vergi indirimi  veya genel indirim miktarı bulunur, bu miktar 2005 yılı için;  .60?............. YTL.dir

3-   Varsa sendika üyelik aidatı, bir günlük brüt çıplak ücretin%75 i dir

4-   Gelir Vergisi Matrahının Bulunması: Brüt ücret + SSK. İşçi payı + Vergi indirimi + varsa sendika üyelik aidatı nın toplamıdır.

5-   Gelir vergisinin bulunması: 4. maddede çıkan rakam %15 ile çarpılarak gelir vergisi bulunur.

6-   Damga vergisi: Brüt ücretin % 00.06 i damga vergisidir.

7-   Brüt ücret – (Gelir vergisi + SSK.İşçi payı + Damga vergisi)= Net ücrettir.

ÖRNEK: Dinlenme tesislerinde çalışan Hasan DENİZCİ  Ocak 2005 ayında günlüğü 15 YTL.ücret almaktadır. Ocak ayında tam gün çalışmış olan bu işçi işyerindeki sendikaya üye olup, sendika üyelik aidatı bordrosundan kesilmektedir. İşyeri tehlike sınıfı 1.5 tir. Bekar olan bu işçinin aylık net ücretini hesaplayarak bordrosunu düzenleyiniz?

 ÇÖZÜM:

1-   Brüt aylık ücretinin bulunması:

15YTL.X30 = 450 YTL.

2-   Kesintilerin Bulunması:

SSK. İşçi payı = 450 x %14 = 63.00YTL.

Sendika Üyelik Aidatı = 15 x%75 = 11.25 YTL.

Vergi indirimi = 60 YTL. dir.

       3 -Gelir Vergisi Matrahının Bulunması

            Brüt Ücret – SSK. İşçi payı + Vergi İndirimi + Sendika aidatı

            450 – (63 + 60 + 11.25) = 450 – 134.25 = 315.75 YTL.

       4-  Gelir Vergisinin Bulunması:

             315.25 x  % 15 = 47.5 YTL. gelir vergisi

       5-  Damga vergisinin bulunması:

            450 x 0.0075 = 3.37 YTL

       6-  Net Ücretin Bulunması:

            Brüt Ücret – (SSK.işçi payı + Gelir vergisi + Sendika Üyelik aidatı + Damga vergisi

             450 – ( 63 + 47.5 + 11.25 + 3.50) = 450 – 124.25 = 325. 75 YTL Net aylık

            

       Maaş Bordroları: 657 Sayılı devlet Memurları Kanununa  tabi memurlar için yapılan bordrodur, gerekli olmadığından konu ile ilgili örnek verilmeyecektir.

BEYANNAMELER

       Beyanname: Vergi miktarını gösteren ve mükellef tarafından süresi içinde vergi dairelerine verilen belgeye denir.

       Beyanname vergi mükellefinin kazançlarını gösteren cetveldir.Vergi dairesine posta ile de gönderilebilir. VUK. Kanununa göre gerçek kişiler Gelir vergisine, Tüzel kişiler Kurumlar vergisine tabidir.

            Beyanname Çeşitleri:  

1-   Yıllık Beyanname: Mükelleflerin çeşitli kaynaklardan bir takvim yılı içinde kazanç ve iratlarının bir araya getirilip toplanmasına ve böylece hesaplanan gelirlerin vergi dairesine bildirilmesi için düzenlenen  beyannamelere Yıllık Vergi Beyannameleri denir.

2-   Muhtasar Beyanname: Vergi stopajı yapmak durumunda olanların kestikleri vergilerin matrahları ile birlikte toplu olarak vergi dairelerine bildirmelerinde kullanılan beyannamelere Muhtasar Beyanname denir. Örnek: Ücretlerden, kiralardan, menkul ve gayrı menkul sermaye iratlarından ( kiraya verilen ev araç gibi) yapılan vergi kesintileri bu beyanname ile bildirilir.

3-   Münferit Beyanname: Dar mükellefiyete tabi olanların yıllık beyanname vermekle yükümlü olmadıkları kazanç ve iratlarından, vergisi tevkif suretiyle alınmamış  olanların bildirilmesi için kullanılan beyannameye Münferit Beyanname denir.

      Örnek: Ortaklara düşen pay ve hakların devir ve temliklerinden veya hisselerin satışından elde edilen kazançlar gibi.

                                              SSK.na  yapılan bildirgeler,

           a) SSK. İş yeri bildirgesi, 

           b) Sigortalı işe (ilk-tekrar) giriş bildirgesi,

           c) Aylık Sigorta Primleri Bildirgesi,

           d) Dört Aylık Sigorta Primleri Bildirgesi

                                   

                              DİĞER BELGELER

1-   Sevk İrsaliyesi

2-   Adisyon

3-   Serbest Meslek Makbuzu

4-   Taşıma ve Otel İşletmelerine ait Belgeler

a)   Taşıma irsaliyesi

b)   Yolcu Listesi.

İŞLETME DEFTERLERİ

        Vergi mükelleflerinin önemli görevlerinden biri VUK.nda belirtilen esaslara göre defter tutmalarıdır. Çünkü vergi mükellefleri beyan ettikleri vergilerle ilgili işlemlerini belli bir sırada düzenleyerek kayıtlarını tutarlar. Yıl sonunda bulunan kar ve zarara göre düzenlenen beyannameler vergi dairelerine mükellefçe verilir. Her tacir kazancı oranında vergilendirilir. Defter tutmak zorunda olan gerçek ve tüzel kişiler kanunda belirtilen esaslara göre defter tutmak zorundadırlar. Götürü usulde vergilendirilenler defter tutmak zorunda değildir.

DEFTER TUTMAK ZORUNDA OLANLAR

       Aşağıda yazılı gerçek ve tüzel kişiler Vergi Usul Kanunun172. maddesine göre defter tutmak zorundadırlar.

1-    Ticaret ve Sanat Erbabı: Tacir olanlar ve ticari kazançları üzerinden vergi veren gerçek kişilerdir. Bu grupta olanlar götürü usulden yararlanamazlar.

2-    Ticaret Şirketleri: Her türlü ticaret şirketi bilanço esasına göre defter tutar. Bu şirketler; Anonim, Limited, Komandit, Kollektif ve Kooperatif şirketlerdir.

3-    İktisadi Kamu Kuruluşları: Bu gruba, devlet, özel idare, belediye, ve diğer kamu kuruluşlarına ait müesseseler girer. Bilanço esasına göre defter tutarlar.

4-    Dernek ve Vakıflara ait İktisadi İşletmeler: Bu gruptakiler de tüccarlar gibi defter tutarlar.

5-    Serbest Meslek Erbabı: Serbest meslek faaliyetlerini genel meslekleri halinde yapan kişileri kapsar. Doktor, Avukat, Serbest Muhasebeci ve Mühendisler bu gruptan sayılır.

6-    Çiftçiler: Yıllık zirai kazançlarına göre vergilerini verirler Yıllık Kazançları zirai işletme hesabı veya bilanço hesabı esasına göre belirlenir.                         

                   DEFTER TUTMAK ZORUNDA OLMAYANLAR

  Aşağıda belirtilen gerçek ve tüzel kişiler defter tutmak zorunda değildir.

1-   Gelir vergisinden muaf esnaf ve çiftçiler,

2-   Gelir vergisi kanununa göre götürü vergiye tabi olanlar,

3-   Kurumlar vergisinden muaf olanlar

(İktisadi kamu müesseseleri, dernek ve vakıflar)

TUTULMASI KANUNEN ZORUNLU OLAN DEFTERLER

               Tüccarlar defter tutmak bakımından ikiye ayrılır. 

a)   Birinci sınıf tacirler; Bilanço esasına göre defter tutarlar.Kazançlarını da bu esasa göre tespit ederler. Çift taraflı (muzaaf) kayıt usulünü uygulamak zorundadırlar.

b)   İkinci Sınıf Tacirler; İşletme hesabı esasına göre defter tutarak kazançlarını bu esasa göre belirler ve tek taraflı (basit) kayıt usulünü uygulamak zorundadırlar.

Birinci Sınıf Tacirlerin Tutmak Zorunda Oldukları Defterler

a)   Yevmiye Defteri (günlük defter)

b)   Defteri Kebir (Büyük Defter)

c)   Envanter ve Bilanço defteri

d)   Günlük Kasa Defteri

e)   İmalat Defteri  (devamlı imalat ile uğraşanlar)

f)    Karar defteri ve Pay defteri ( diğer defterlere ilave olarak tutulabilir)

İkinci Sınıf Tacirlerin Tutmak Zorunda Oldukları Defterler

                 İşletme hesabına göre aşağıdaki defterler tutulur.

a)   İşletme Hesabı Defteri,

b)   Günlük Perakende Satış ve Hasılat Defteri

İsteğe Göre Tutulacak Defterler

 İşletmelerin iş hacimlerine göre ve isteği bağlı olarak da defterler tutulur. Bu defterler hesapların  detaylı takip edilebilmesi için tutulup tutulmaması tamamen serbest olan defterlerdir. Bunlar;

·   Mal (emtia) defteri,

·   Kasa defteri,

·   Depo ve satın alma defteri,

·   Müşteriler defteri,

·   Bankalar defteri,

·   Alacak Senetleri defteri,

·   Borç senetleri defteri,

·   Satıcılar defteri,

·   Sabit Değerler ve Amortisman Defteri.

Defterlerin Tasdik Edilmesi

        İşletmeler yasal olarak tuttukları defterleri kullanmadan önce notere tasdik ettirirler. Noter tasdiki, sayfalar numaralanarak her sayfa mühürlenip, defter sonuna defterin kaç sayfadan ibaret olduğunun yazılması yolu ile yapılır. Tasdik işlemi; işe başlarken, iş değiştirmeden önce, sınıf değiştirme durumunda ve hesap dönemi sonlarında yapılır.

MALİYET HESABININ TANIMI VE ÖNEMİ

             Günlük ihtiyaçlarımızı karşılamak için kullandığımız bütün malların kullanıma hazır hale gelmeleri için bir maliyet bedeli vardır. Mal veya hizmet üretenler maliyet elemanlarını bilmedikleri veya eksik bildikleri zaman işletmelerinin devam etmesi zorlaşır. Bir müddet yüksek karlar elde edebilirlerse de zaman içinde iflas ederler. Üreticilerin  maliyetin unsurlarını bilmek yanında, maliyeti düşürücü etkenler hakkında da bilgi sahibi olmalıdırlar. Günümüzde her türlü mal ve hizmeti devamlı bir şekilde satabilmenin ilk şartı; kaliteli ve ekonomik oluşuna bağlıdır.       

              Maliyet: Bir mal veya  hizmete  sahip olmak için, o mal veya hizmetin ortaya konulabilmesi için harcanan dolaylı ve dolaysız harcamaların toplamına maliyet denir.

                      MALİYETE ETKİ EDEN FAKTÖRLER  

1-     Hammadde: Her üretim faaliyeti tabiattan elde edile maddeler ve tabiat kuvvetleri ile elde gerçekleştirilir. Bu bakımdan yer altı ve yer üstü kaynakları; madenler, ormanlar, toprak, hava. güneş, üretimin gerçekleşmesine  kaynak oluştururlar. Topraktan demir filizi,(cevher)  pamuktan iplik, şeker pancarından şeker üretilmesi hammaddeye örnektir.

2-     Yardımcı Maddeler: Mamul (yapılmış) malzemelerin yapısında bulunsun veya bulunmasın üretim yapabilmek için kullanılan diğer maddelerdir. Örnek: pamukta kullanılan boya, kömür üretmede kullanılan makine, demir üretmek için kullanılan kömür yardımcı maddelerdir.

3-     İşçilik: Üretimin gerçekleşmesi için insanların yaptıkları beden ve beyin faaliyetleri için ödenen ücretlere işçilik denir.Maliyet üzerinde iki çeşit işçilik bulunur.

a)   Direkt işçilik: Malın üretimi için sarf edilen ücret ve üretim zamanın çarpımı ile bulunabilen işçiliktir.

b)   Endirekt İşçilik: Üretilen mal üzerinde olmayan, işletme faaliyetlerinde ödenen ücretlerdir. Taşıma, temizlik, güvenlik ücretleri gibi.    

4-     Genel Giderler: İşletme faaliyetlerini devam edebilmesi için yapılan, aydınlatma, ısıtma, taşıma, haberleşme, kırtasiye, vb. için yapılan harcamalardır.

5-     Amortismanlar: İşletmenin üretim yapabilmesi için birtakım makine araç ve gereçler kullanılır.  Kullanılan bu araç gereçler zamanla yıpranır ve ekonomik ömürlerini tamamladıkları zaman kullanılamazlar.Bundan dolayı  üretimin maliyetinde kaybolan bu sermaye için malın fiyatına eklenen miktara amortisman denir.

6-     Bakım ve onarım Giderleri: Üretimde kullanılan  makine araç gereçlerin belirli sürelerde bakımları yapılır, zaman zaman da arızalanırlar bu masraflar maliyete eklenir.

7-     Genel İşletme Giderleri: Üretilen malın üzerinde görülmeyen ancak işletmenin faaliyeti içinde yapılan masraflardır. Kira ve sigorta giderleri gibi.

          Yukarıda yazılı  maliyete etki eden faktörler direkt ve endirekt giderler olarak sınıflandırılır. Direkt masrafların ürünün maliyetine ne kadar etki ettikleri hesaplamalarla belirlenir. Endirekt masraflar belli dönemlerde uygun biçimde üretilen mal veya hizmetler üzerine bölüştürülerek eklenir.

  MALİYETİ DÜŞÜRÜCÜ ETKENLER

        Günümüzde işletmelerin amaçlarına ulaşabilmesi için kuruluş aşamasından başlayarak Maliyet düşürücü etkenleri dikkate alması ve bunları en yi şekilde gerçekleştirmesi gerekir. Maliyeti düşüren etkenler dikkate alınmadığında üretim pahalıya mal olacağından, üretilen mal piyasanın rekabet şartlarında müşteri bulamayacaktır. Bu nedenle maliyeti düşürebilmek büyük önem kazanmaktadır.

1-   İşletme yerinin bütün ekonomik faktörler dikkate alınarak doğru seçilmiş olması,

2-   Ham ve yardımcı maddelerin kolay ve ucuz temin edilebilmesi,

3-   Nitelikli iş gücünün kolay ve ucuz bulunması,

4-   İşletme bölgesinde farklı ekonomik imkanların bulunması,(ulaşım enerji,pazar)

5-   Üretime ait İthal ve ihraç imkanlarının olması,

6-   Altyapının gelişmiş olması(elektrik, su, aydınlatma, ısıtma, imkanları)

7-   Üretimde kullanılacak makine araç gerecin bulunması ve onarım imkanının olması

8-   Ana ve yan sanayilerden faydalanma imkanlarının olması.

MALİYET ÇEŞİTLERİ

Maliyetin hesaplanması ile ilgili çeşitli yöntemler vardır. Bu yöntemler işletmenin amaçlarına, kullanılan üretim çeşidine, kullanılan maliyet usulüne göre sınıflandırılır.

İşletmenin çalışma şekline göre;

1-   Seri yada sürekli maliyet; Bir fabrikanın ara vermeden sürekli olarak üretim yapması halinde hesaplanan maliyeti ifade eder.

2-   Parça maliyeti; Bir mal birden fazla atölyeden geçerek tamamlanıyorsa her atölyeden çıkışında hesaplanan maliyetidir. Örnek: Bir otomobilin motor, şasi, karoseri, lastik gibi bölümleri ayrı atölyelerde  üretilir montajda birleştirilir ve maliyeti buna göre hesaplanır.

                 Hesaplama Zamanına Göre Maliyet  

                1-    Ön maliyet; Üretim öncesi yapılan maliyettir.

                2-   Ara maliyet; İşin bitiminden önce malın üretiminin bir aşamasında hesaplanan

                      maliyettir.

                3 – Son maliyet; İş bitiminden sonra hesaplanan maliyettir.

                  Hesaplama Şekline Göre Maliyet

1-    Tedarik Maliyeti; Üretim için gerekli olan ana girdilerle ilgili ancak bunlar dışında kalan taşıt, sigorta, komisyon gibi giderlerin eklenmesi ile yapılan maliyettir.

2-    Endüstriyel Maliyet; üretimde kullanılan malzemeler ile işçilik, amortisman, genel giderlerin eklenerek yapılan maliyettir.

3-    Ticari Maliyet; Endüstriyel maliyete ambalaj, reklam gibi giderlerin eklenmesi ile elde edilen maliyettir.

4-    Standart Maliyet; Belli bir faaliyet düzeyinde ve belli koşullarda bir mamul ve hizmetin maliyetini oluşturan direkt ilk madde ve malzeme, direkt işçilik, ve genel imal giderlerinin bilimsel esaslara göre önceden tespit edilmiş maliyete standart maliyet denir.

                  Stok Maliyeti   

                 Bilançoda gösterilecek malların hesabı için yapılan maliyettir.Fiili maliyet,Standart maliyet, Ortalama maliyet, İlk giren ilk çıkar. Son giren ilk çıkar gibi metotlarla yapılır.                   

MALİYET HESABININ YAPILMASI

       Mesleğini toplum içinde bağımsız ve tek başına yürütmek yetkisine sahip olan usta, mesleğinin gerektirdiği bilgi ve beceriye sahip olmalıdır. Maliyet hesabı yapabilmek bu konunun önemli bir parçasıdır. Bir meslekteki  her sipariş maliyet hesabını gerektirir. Maliyeti hesaplanacak işler için usta mutlaka Teknik Resim bilmelidir. Teknik Resim teknik elemanların çizgi ve şekiller kullanarak anlaştıkları ortak bir dildir. Her mesleğin ayrıca ihtisas gerektiren Meslek  Resim konuları maliyet çıkarılmasında önemli bir konudur.

      Maliyet çıkarabilmek için yeterli Matematik bilgisine sahip olmak gerekir. Matematik içindeki bazı konular maliyet hesabı ile direkt ilgilidir. Örnek: Dört işlem, Uzunluk ölçüleri, yüzey, alan ve hacim  hesapları maliyette kullanılan ham ve yardımcı maddelerin miktar ve tutarlarının bulunmasında önem taşır.

      Malzemelerin piyasaya arz, sunuluş şekilleri ustanın uzmanlık alanı içinde olması gereken bir konudur. Örnek; Mobilyacılıkta masif keresteler, sunta ve MDF ler, in ebatları, levha biçimleri, siparişlerde hangi malzemenin kullanılması halinde maliyetin düşeceği, Metal işlerinde demir ve sacların uzunluğa veya kalınlığa göre miktarın kaç kilogram olduğu önceden bilinmeli veya el altında olan kataloglardan hemen bulunabilmelidir.

      Önemli diğer bir konu, o meslek dalında üretimi yapılan ürünlerin malzeme ve ölçü standartlarıdır. Standartlar artık ulusal düzeyde değil Uluslar arası nitelikte düzenlenmektedir. Örnek; imal edeceğiniz bir mobilya ürünü, bir elektrik panosu, bir ev eşyası, veya herhangi bir sanayi ürünü, standarda göre hangi türdeki malzemeden ve hangi ölçülerde yapılmalıdır. Müşteri tercihlerinin ötesinde bu konu standartlarla belirlenmiştir.Çoğu kere standart konusu anlaşmazlık halinde ustanın standartlara uymamış olması nedeni ile hukuken ustayı maddi manevi sorumluluk altına koyar.

     Maliyet hesaplarında diğer bir konu,Kalite, Toplam kalite yönetimi ve Kalite / Maliyet ilişkileri konusudur.

     Kalite Piyasada var olabilmenin, mesleki faaliyetlerine devam edebilmenin birinci şartı haline gelmiş bir konudur. Ustalar bu konularda da kendilerini mümkün olabildiği kadar yetiştirmelidir.          

ÖRNEK BİR GENEL MALİYET HESABI

SORU:25X25X1mm. lik profil borudan standart sandalye imal edilecektir.Sandalye oturma tablası ve sırt dayama tablası siparişle yaptırılacaktır. Standart sandalyenin iskelet kısmının maliyetini hesaplayınız?

 

CEVAP:  

St. Sandalyenin yapımında kullanılacak direkt malzeme listesi:

      Malzemenin adı                                Miktarı     Birim Fiyatı        Tutarı

25x25x1mm. profil boru...............................6.5  mt.    5......................32.50 YTL.

2.5 mm. Elektrot................................................5 Ad x 5......................0.25    “

Cıvata...............................................................10 Ad.x 5..................... 0.50    “

Astar Boya......................................................1/5 kg.x 10.....................2.50    “

                Yağlı Boya.......................................................1/5kg.x 10.....................2.50    “

                Cıvata ¼” .........................................................8  Ad.x 25....................4.00    “

                Sandalye tablası( hazır alınacak)......................1  Ad.x 7.75.................7.75    “

                Malzeme toplamı.................................................................................50.00 YTL.

                Genel Giderler (elektrik + aydınlatma + temizlik )   vb. %2.................1.00     “

                Ara Toplam..........................................................................................51.00    “

                Amortisman.....................................................................% 5................2.55     “

                Ara  Toplam.........................................................................................53.55    “

                Kar..................................................................................% 25.............14.45     “

                GENEL TOPLAM..............................................................................68.00 YTL.

                68.00 YTL. Sandalyenin satış fiyatıdır.

                Üretilen malın özelliğine göre genel giderlerin % oranı değişebilir,

                Amortisman, üretimin özelliğine göre % 1 ile % 100 arasında değişebilir,

                Kar oranı piyasa arz – talep oranına göre gerçekçi bir % ile tespit edilebilir.

  

                        <<< Geri                                       

 

 

 

 

       
 

 

Her Hakkı Saklıdır © 2007-2013 www.ticaretmeslekliseliler.com Site Tasarımı Murat ATALAY.